Wymieszać zioła w podanych proporcjach.

5 łyżek ziół zalać szklanką wrzątku, przykryć na 10 min; gorące ziele przykładać na kawałku płótna na chore miejsce pod ceratką, na okres ok. godziny. Po zabiegach należy wykonywać przepisane ćwiczenia gimnastyki usprawniającej. W zakładach fizykoterapeutycznych można łączyć miejscowe stosowanie tworzywa ziołowego z działaniem diatermii krótkofalowej. Chory staw okłada się borowiną i nagrzewa z dwóch stron sztywnymi elektrodami. Tego typu zabiegi dają dobre wyniki w przypadku wysięków w stawach kolanowych oraz zmian zwyrodnieniowych. Zabiegi te nie obciążają całego ustroju i można je stosować nawet u chorych z podwyższonym OB i zaostrzeniem stanu zapalnego w stawach. Borowinę ogrzewa się do niezbyt dużej temperatury, tj. 38—39°. Zamiast diatermii krótkofalowej można zastosować prąd stały i wykonać jontoforezę borowinową. PIŚMIENNICTWO 1. Aschner B,: Hippokrates, 1957, 28, 176—179. — 2. Borkowski B.: Zarys farmakognozji. PZWL, Warszawa 1970. — 3. Choroby narządu ruchu. W. Brühl (red.). PZWL, Warszawę 1969. — 4. Dudziński W.: Balneologia Polska, 1952, t. 3, 151—157. — 5. Kuźnicka B., Dziak M.: Zioła i ich stosowanie. PZWL, Warszawa 1977. — 6. Mathies H.: Münch, med. Wschr., 1975, 117, 1321—1326. — 7. Mathies H.: Acta med. austriaca, 1974, l, 3 (wg Gunthera R. International Symposium, Torremolinos 1975). — 8. Muszyński J.: Farmakognozja. PZWL, Warszawa 1957. — 9. Muszyński J.: Ziołolecznictwo i leki roślinne. Poligrafika, Łódź 1964. — 10. Oertel-Bauer Lexikon der Naturheilkunde. Lingen Verlag, Köln. 11. Ortopedia i rehabilitacja, W. Dega (red.). PZWL, Warszawa 1968. 12. Ożarowski A.: Farmakodynamika surowców roślinnych. PZWL, Warszawa 1960. — 13. Ożarowski A.: Przegląd roślin leczniczych, ziołolecznictwo. PZWL, Warszawa 1976. — 14. Piaskowski St.: Farm. Fol, 1951, l, 5. — 15. Weiss R. F.: Hippokrates, 1956, 27, 685—688. Dr med. Augustyn Szozda Dr med. Jerzy Hofman