Wymieszać zioła w podanych proporcjach.

8 łyżek stołowych ziół zalać 2 szklankami zimnej wody, gotować przez 30 min, po czym odcedzić. Z wywaru robić okłady pod ceratkę na chore miejsce. Kąpiele przedramienia robimy w odwarze z kwiatów dziewanny (Fl. Verbasci), kwiatów więzówki (Fl. Ulmariae), kwiatów kupalnika (Fl. Arnicae), korzeni żywokostu (Rad. Symphyti). ZIOŁA W REHABILITACJI CHORÓB NARZĄDU RUCHU Usprawnianie lecznicze w chorobach narządu ruchu, zwane rehabilitacją medyczną, jest postępowaniem dążącym do przywrócenia sprawności fizycznej, psychicznej i zawodowej. Samo postępowanie składa się z wielu elementów i sposobów działania, jak gimnastyka lecznicza, fizykoterapia, hydro- i balneoterapia. Większość tych zabiegów może być wykonywana w odpowiednio wyposażonych zakładach rehabilitacyjnych. W domu chory powinien wykonywać codziennie przepisane przez magistra wychowania fizycznego ćwiczenia usprawniające oraz może stosować zabiegi balneologiczne z dodatkiem soli mineralnych lub ziół i tworzyw roślinnych. Kąpiele mogą być całkowite, tj. do pach, połowicze, tj. chory siedzi w wannie zanurzony do wysokości pępka, i częściowo, np. jednej kończyny lub nawet jednego stawu. Przy stosowaniu kąpieli w domu obowiązują te same zasady co przy stosowaniu zabiegów kąpielowych w uzdrowiskach. Trzeba pamiętać, że każdy zabieg oprócz działania przegrzewającego miejscowo tkanki i rozluźniającego mięśnie wywołuje mniejszy lub większy odczyn ogólny. Ma to znaczenie przy stosowaniu kąpieli u chorych z podwyższonym OB, u których deformacje stawów powstały na tle zapalnym. Rozległość zabiegów, ich częstość i temperaturę należy tak regulować, aby nie wywołać zaostrzenia procesu zapalnego, a w żadnym wypadku nie wolno doprowadzić do ogólnego odczynu, objawiającego się podwyższeniem temperatury, utratą łaknienia i ogólnym osłabieniem. Każdy chory reaguje indywidualnie i dlatego po kilku zabiegach należy sprawdzić jego 531 reakcję na zastosowany zabieg. Działanie bodźcowe jest tym silniejsze, im na większą powierzchnię ciała działa zabieg i im ma większą temperaturę oraz im częściej jest stosowany. Z tworzyw ziołowych najsilniejsze działanie bodźcowe ma borowina, zwłaszcza stosowana pod postacią zabiegów kąpielowych lub rozległych okładów, co jest jednak w domu niewykonalne. Zabiegi kąpielowe stosujemy przeważnie przez okres 4 tygodni lub do ogólnej liczby 20. Po tym powinna nastąpić przerwa paromiesięczna przed ponowną serią zabiegów. Po każdym zabiegu kąpielowym chory powinien leżeć: pół godziny po zabiegach częściowych, a godzinę po kąpielach pełnych i półpełnych. W niektórych przypadkach działanie kąpieli można wzmocnić tzw. kocowaniem — po wyjściu z kąpieli chory kładzie się na tapczanie na rozłożonym kocu i prześcieradle; druga osoba owija go prześcieradłem i kocem na okres pół godziny, przez co osiąga się silniejsze przegrzanie ustroju. Kocowanie kończy się podaniem do wypicia szklanki naparu z kwiatów lipy (Inflor. Tiliae lub Tilia-fix), co wywołuje obfite poty. Po wytarciu ciepłym, nagrzanym ręcznikiem chory powinien leżeć pod zwykłym przykryciem jeszcze przez godzinę. Kąpiele pełne i półpełne stosujemy przeważnie co drugi dzień, a zabiegi częściowe codziennie przez 2—3 dni z 3 lub 4 dniem przerwy. Po kąpieli i odpoczynku często, a po zabiegach częściowych stale zaleca się choremu wykonywanie przepisanych ćwiczeń gimnastycznych. Rozgrzanie tkanek rozluźnia mięśnie i ułatwia rozciąganie zrostów, powstałych bądź w wyniku długotrwałego unieruchomienia kończyny, bądź w wyniku zejścia procesu zapalnego. Czas przebywania chorego w kąpieli odgrywa dużą rolę. Kąpiele z dodatkiem ziół stosuje się zaczynając od 5 miń i stopniowo zwiększa się czas do 10—15 min podczas następnych kąpieli. Temperatura kąpieli w chwili wejścia chorego do wanny powinna wynosić 30°C. U osób z nie uszkodzonym układem krążenia i bez czynnego procesu zapalnego można stopniowo zwiększać temperaturę kąpieli do 39°C. Dłuższe pozostawanie w kąpieli, jak również podwyższanie temperatury kąpieli jest niecelowe, a może nawet zaszkodzić choremu. Kąpiele w wywarze z igliwia Około 1—2 kg zielonych gałązek świerkowych lub jodłowych, lub zielonych szyszek pociętych na drobne kawałki zalać 15 l zimnej wody na okres 12—24 h i potem gotować « w tej samej wodzie przez 2 h pod przykryciem. Wywar dodaje się do kąpieli — do pełnej kąpieli całą ilość, do pół kąpieli — połowę. Kąpiele zaczyna się. od temperatury 38 i czasu trwania 5 min. 532 Kąpiele w wywarze z siana Do kąpieli najlepiej nadaje się siano z lak koszonych podczas kwitnienia traw. Gotuje się ok. 2 kg siana w 6 l wody przez poi godziny. Do kąpieli dodać można całość wywaru wraz z sianem albo sam odlany wywar. Kąpiele w wywarze ze słomy owsianej l kg pokrajanej słomy owsianej zalewa się 5 l wody i gotuje przez pół godziny. Po odcedzeniu dodaje się do kąpieli. Kąpiele te wskazane są u ludzi osłabionych i nerwowych z dolegliwościami reumatycznymi. Kąpiele w odwarze z jałowca l kg gałązek jałowca pokrajanych i garść owoców potłuczonych zalać 5 l zimnej wody i podgrzać do zagotowania. Postawić pod przykryciem na pół godziny, po czym odcedzić i wlać do kąpieli. Kąpiele walerianowe 100 g drobno pokrajanych kłączy kozłka lekarskiego zalać 1 l zimnej wody i pozostawić na 10—12 h. Potem gotować w tej samej wodzie przez 2 min, odlać i wywar wlać do kąpieli. Kąpiele działają uspokajająco i dlatego najbardziej celowe jest stosowanie ich wieczorem. Kąpiele tatarakowe 200—300 g rozdrobnionych kłączy tataraku zalewa się 2 l zimnej wody i pozostawia na 2 h. Następnie gotuje się przez 2 min, odcedza i odwar dodaje do kąpieli. Kąpiel działa wzmacniająco i pobudzająco. Wskazane jest stosowanie kąpieli rano. Zamiast kłączy można użyć do kąpieli 15—30 olejku tatarakowego (Ol. Calami). Kąpiele z dodatkiem ziół Kąpiel z. ziela macierzanki (Herb. Serpylli). Dodaje się do kąpieli odwar z 200 g ziela na 3 l wody. Kąpiel tymiankowa