Wymieszać zioła w podanych proporcjach.

1—2 łyżeczki ziół zalać szklanką zimnej wody i podgrzewać powoli do zagotowania; po 10 minutach odcedzić; pić rano i wieczorem po szklance przez 4 tygodnie. U chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi i niskim OB, bez żadnych dodatkowych zmian zapalnych, zaleca się wstrzykiwanie co drugi dzień po ampułce biostyminy, zawierającej biologiczne stymulatory otrzymane z liści aloesu. Wstrzykujemy 20 ampułek; po przerwie 5—6 tygodni można ponowić kurację. Biostymina może być również stosowana u chorych w czwartym okresie gpp, z dużymi zanikami mięśniowymi i ogólnym wyniszczeniem. U osób nie tolerujących biostyminy ze względu na objawy uczuleniowe można wstrzykiwać biogenne stymulatory uzyskane z borowiny — preparat Fibs. Biogenne stymulatory wpływają na przemianę materii, wzmagają procesy resorpcji i regeneracji oraz mobilizują siły odpornościowe ustroju. Wstrzykuje się codziennie domięśniowo lub podskórnie po ampułce przez 20 dni, potem tydzień przerwy i następnie 40 ampułek co drugi dzień. ZESPÓŁ BOLESNEGO BARKU PERIARTHRITIS HUMERO- SCAPULARIS Choroba objawia się silnym bólem w stawie barkowym z mniejszym lub większym ograniczeniem ruchów w stawie, najczęściej odwiedzenia i podnoszenia ku górze (w przypadku 528 przewlekłego przebiegu utrudnione jest też zakładanie raki na plecy). Przyczynami mogą być: przewlekłe i ostre zapalenie kaletki podbarkowej, niekiedy z osadzeniem się złogów wapniowych, urazy i uszkodzenie stożka ścięgnisto-mięśniowego, zapalenie pochewki ściągną m. dwugłowego głowy długiej, zwichnięcie ścięgna lub jego przerwanie. Utrzymujące się dłużej większe lub mniejsze ograniczenie ruchów w stawie barkowym, niezależnie od przyczyny wywołującej, określa się jako „bark zamrożony”. Powstaje on najczęściej wtedy, kiedy staw jest unieruchomiony dłużej — bądź przez opatrunek gipsowy, bądź też przez samego chorego, unikającego z powodu bólów wykonywania ruchów. Leczenie w okresie ostrym polega przede wszystkim na ułożeniu kończyny w odwiedzeniu pod kątem prostym w stosunku do tułowia oraz zastosowaniu leczenia przeciwzapalnego (wstrzykiwanie hydrokortyzonu, metindol, butapirazol, salicylany, radioterapia). W postaciach przewlekłych i po ustąpieniu ostrych objawów oraz przy „barku zamrożonym” zaczyna się wykonywanie ćwiczeń usprawniających. Najlepsze wyniki osiąga się wykonując ćwiczenia po rozgrzaniu tkanek około-barkowych okładem parafinowym lub borowinowym. W domu można przykładać na bolesny bark kataplazmy z ziela macierzanki (Herb. Serpylli) lub mieszanki składającej się z ziela nostrzyka (Herb. Meliloti), korzenia żywokostu (Rad. Symphyti), kwiatu nagietka (Fl. Calendulae) i nasienia kozieradki (Sem. Foenugraeci). Kataplazmy przykłada się rozłożone na płótnie, a następnie owija się staw ceratką lub folią na ok. pół godziny. Po skończonym zabiegu i wytarciu skóry wykonuje się ćwiczenia zalecane przez lekarza lub magistra wychowania fizycznego. Podczas tego leczenia zaleca się picie 3 razy dziennie odwaru z łyżki stołowej na szklankę wody mieszanek ziołowych Reumosan i Nervosan razem zmieszanych. Doprowadzenie „zamrożonego barku” do pełnej sprawności wymaga długiego czasu i starannego wykonywania zaleconych ćwiczeń. Jako ostateczność pozostaje leczenie operacyjne. ZAPALENIE PRZYCZEPÓW SCIĘGNISTYCH ENTHESOPATHIA Jednym z najczęściej spotykanych jest zapalenie przyczepów ścięgnistych do zewnętrznego lub przyśrodkowego kłykcia kości ramieniowej (epicondylitis humeri externa vel interna). Choroba objawia się żywą bolesnością uciskową nadkłykcia zewnętrznego lub wewnętrznego kości ramieniowej oraz trudnością utrzymania przedmiotów w ręce. Występuje 529 w związku z licznymi czynnościami mogącymi wywołać przeciążenie mięśni przedramienia. Leczenie w ostrych przypadkach polega na krótkotrwałym unieruchomieniu kończyny na temblaku z przedramieniem zgiętym pod kątem prostym. Miejscowo stosuje się wstrzykiwania octanu hydrokortyzonu oraz zabiegi cieplne, jak okłady borowinowe oraz kataplazmy z ziół (jak przy zapaleniu okołobarkowym). Dobrze działa też stosowanie na bolesne kłykcie prądów diadynamicznych i masaży na mięśnie przedramion. Wskazana jest zmiana pracy na okres kilku miesięcy. Bolesność uciskowa przyczepu ścięgna Achillesa do guza kości piętowej (enthesopathia Achilli) występuje przy przeciążeniu mięśnia trójgłowego łydki lub przy noszeniu niewygodnego obuwia; czasami jest pierwszym objawem zaczynającego się zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (enthesitis t. Achilli spondyloarthiitica). Leczenie polega na stosowaniu okładów borowinowych albo parafinowych lub kąpieli stóp w wywarze z ziół o następującym składzie: kora wierzbowa (Cort. Salicis), owoc jałowca (Fr. Juniperi), ziele krwawnika (Herb. Millefolii), liście pokrzywy (Fol. Urticae), korzeń kaliny (Rad. Viburni opuli), korzeń mydlnicy (Rad. Saponariae), korzeń wilżyny (Rad. Ononidis), kłącza perzu (Rhiz. Agropyri). Sposób przyrządzania: 100 g ziół zalać litrem wody i gotować przez 30 min. Wywar wlać do 9 l wody o temperaturze 39°C, znajdującej się w naczyniu umożliwiającym zanurzenie podudzi prawie do kolan. Czas trwania kąpieli 20 min. Ból w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej, nasilający się przy ruchach nadgarstka w kierunku promieniowym i łokciowym, jest wyrazem przeciążenia przyczepu ścięgna m. ramienno-promieniowego lub zmian gośćcowych (styloiditis mdii). Leczenie polega na wstrzykiwaniu octanu hydrokortyzonu, przejściowym unieruchomieniu i leczeniu rozgrzewającym, jak okłady borowinowe, kataplazmy z ziół, np. ziela macierzanki (Herb. Serpylli) lub mieszanki: ziele nostrzyka (Herb. Meliloti), korzeń żywokostu (Rad. Symphyti), kwiat nagietka (Fl. Calendulae), nasienie kozieradki (Sem. Foenugraeci). Zioła trzymamy przez ok. 30 min pod ceratką. Ból o podobnej lokalizacji występuje w przewlekłym zapaleniu pochewek ścięgnistych długiego odwodziciela i krótkiego prostownika kciuka. W odróżnieniu od poprzedniej jednostki ból występuje przy prostowaniu i odwodzeniu kciuka. Wyczuwa się zgrubiałą pochewkę ścięgnistą wzdłuż ścięgien. Jest to choroba de Quervaina (tendovaginitis stenosans mm. abductoris longi et extensoris brevis pollicis). Leczenie zasadnicze polega na unieruchomieniu ręki w łusce gipsowej na okres 3 tygodni, wstrzykiwaniu miejscowym octanu hydro- 530 kortyzonu lub preparatu Depot-Medrol. Jako leczenie pomocnicze można zastosować kąpiele przedramienia w roztworze ługu ciechocińskiego lub soli jodowo-bromowej. Dobre wyniki dają okłady z kwiatów dziewanny i korzenia żywokostu.