Wymieszać składniki. Sporządzić pigułki. No XXX

3 razy dziennie po 1 pigułce. 581 Postulowana przez wielu autorów rola mechanizmów immunologicznych w starzeniu, a mianowicie upośledzenie nadzoru immunologicznego, spaczenie odpowiedzi immunologicznej, zwłaszcza typu komórkowego lub upośledzenie czynności układu siateczkowo- śródbłonkowego uzasadnia poszukiwanie środków usprawniających i pobudzających czynność układu immunologicznego. Duże zainteresowanie budzą ostatnio, jako możliwe immunostymulatory, hormony grasicy oraz lewamisol — pochodne tiazolu, które mają właściwość pobudzania upośledzonej odpowiedzi komórkowej u ludzi starych. Pewne właściwości immunopobudzające mają, jak się wydaje, substancje zawarte w liściach aloesu (Aloe ferox), nazywane stymulatorami biogennymi. Wodny wyciąg z liści aloesu zwany Biostyminą jest zalecany w geriatrii w postaci wstrzyknięć domięśniowych. Wartość pobudzenia immunologicznego w rewitalizacji ludzi starych nie została ostatecznie potwierdzona i wymaga sprawdzenia. ZMIANY STARCZE UKŁADU KRĄŻENIA Zmiany starcze układu krążenia powstają w naczyniach tętniczych, żylnych, włosowatych oraz w sercu. W tętnicach dotyczą głównie błony środkowej i polegają na zanikaniu włókien mięśniowych i sprężystych z jednoczesnym rozrostem tkanki łącznej oraz odkładaniem złogów soli wapniowych, cholesterolu i kwasu chondroitynosiarkowego. Ściany tętnic grubieją, tracą swoją sprężystość i stają się sztywne. Proces ten nosi nazwę fizjosklerozy i ani nie powoduje wyraźniejsze-go zmniejszenia światła tętnic, ani znaczniejszego osłabienia przepływu krwi. Starzenie naczyń włosowatych polega na zgrubieniu ich błony podstawowej, zwyrodnieniu śródbłonka i bujaniu tkanki łącznej z odcinkowym zarastaniem światła naczyń. Sieć naczyń włosowatych częściowo zanika. Zmiany starcze żył są analogiczne do zmian tętnic i charakteryzują się zanikiem włókien mięśniowych i sprężystych tkanki łącznej. Różna budowa żył, zwłaszcza znacznie mniejsza ilość elementów sprężystych i kurczliwych w ich ścianach, w porównaniu do ścian tętnic sprawia, że ulegają one poszerzeniu, a ich światło się powiększa o 7— 25% pierwotnej wielkości. Przepływ żylny ulega zwolnieniu. Omówione zmiany, zwłaszcza w naczyniach włosowatych, powodują zmniejszenie ukrwienia narządów, które jest częściowo równoważone starczym ubytkiem masy tych narządów. Większy stopień niedokrwienia narządów obserwowany u wielu starców stanowi następstwo działania w ciągu życia 582 różnych czynników szkodliwych, jak urazy i mikrourazy, czynniki toksyczne, odczyny zapalne, nieprawidłowe odżywianie, nadciśnienie tętnicze, a zwłaszcza miażdżyca tętnic, która najczęściej i w największym stopniu upośledza ukrwienie tkanek i narządów. Rozwija się ona w błonie wewnętrznej tętnic, prowadzi do zwężenia ich światła i do zmniejszenia przepływu krwi. Niewielki tylko odsetek ludzi starych w kręgu cywilizacji europejskiej jest wolny od miażdżycy. Według Devisa zmiany miażdżycowe tętnic ma 70% mężczyzn powyżej 50 roku życia i 70% kobiet powyżej 60 roku życia. Powyżej 70 roku życia miażdżycę stwierdza się praktycznie u wszystkich ludzi. Miażdżyca pogarsza również stan serca ludzi starych i jego sprawność. Starcze zmiany naczyń wieńcowych o charakterze fizjosklerozy i starcza inwolucja sieci naczyń włosowatych upośledzają ukrwienie serca i przyczyniają się do zwyrodnienia i zaniku tkanki mięśniowej, za którymi postępuje rozplem tkanki łącznej. Zmiany te dają obraz starczego zwłóknienia serca — myocardiofibrosis i powodują jego osłabienie. Siła skurczu się zmniejsza, maleje rezerwa sercowa. Ponieważ aktywność fizyczna ludzi w tym okresie również słabnie, możliwe jest utrzymanie krążenia w stanie wydolności. Jednak dołączenie się dodatkowych obciążeń, jak nadmierny wysiłek fizyczny, zapalenie płuc, zaburzenia rytmu serca, powoduje załamanie istniejącej równowagi i wystąpienie objawów niewydolności serca. Rozwój miażdżycy w tętnicach wieńcowych prowadzi do zwężenia ich światła i znacznego zmniejszenia przepływu wieńcowego krwi. Pomijając następstwa w postaci choroby wieńcowej z objawami ostrego i przewlekłego niedotlenienia serca, miażdżyca tętnic wieńcowych staje się czynnikiem dominującym w procesie włóknienia serca, bardzo znacznie przyspieszając i pogłębiając ten proces. Tak więc stan serca i jego sprawność w wieku podeszłym jest wypadkową procesu starzenia fizjologicznego i miażdżycy tętnic oraz innych chorób, wywierających niekorzystny wpływ na serce, takich jak nadciśnienie tętnicze, przewlekłe choroby układu oddechowego, otyłość, zaburzenia czynności gruczołu tarczowego, niedokrwistość. Zachowanie dostatecznej sprawności układu krążenia w wieku starczym zależy w znacznym stopniu od niewystąpienia lub skutecznego leczenia wymienionych chorób i od wcześnie podjętego postępowania zapobiegawczego. Postępowanie to polega na przestrzeganiu odpowiedniej diety, utrzymaniu układu mięśniowego w stanie aktywności za pomocą pracy fizycznej, ruchu, ćwiczeń gimnastycznych, zaprzestaniu palenia tytoniu oraz usunięciu różnych szkodliwych czynników środowiska biologicznego i społecznego. 583 W zapobieganiu zmianom starczym układu sercowo-naczyniowego leki mają znaczenie drugorzędne, znajdują natomiast zastosowanie w zapobieganiu i łagodzeniu następstw tych zmian. Ważna rola przypada tu lekom roślinnym. Zmiany starcze serca, zwłaszcza skojarzone z miażdżycą tętnic wieńcowych, stanowią zdaniem Kosieradziego, Hegglina i in. wskazanie do stałego podawania małych dawek naparstnicy. Postępowanie takie ma na celu zapobieganie niewydolności serca, które w przypadku nadmiernego przeciążenia nie dysponuje już dostateczną rezerwą energetyczną. W zapobieganiu niewydolności starczego serca stosowane są również inne leki roślinne. Ich działanie nasercowe jest słabsze od glikozydów naparstnicy, dlatego są mało skuteczne w leczeniu jawnej niewydolności serca, ale często wystarczają, aby jej zapobiegać. U chorych źle tolerujących naparstnice oraz w razie wystąpienia objawów jej toksycznego działania — znacznego zwolnienia czynności serca, licznych skurczów pochodzenia komorowego, częstoskurczu przedsionkowego — stanowią jedyną możliwość bezpośredniego działania na serce. Do roślin leczniczych o działaniu nasercowym należą m.in.: kwiaty głogu (Fl. Crataegi), ziele miłka wiosennego (Herb. Adonidis vernalis), ziele konwalii majowej (Herb. Convallariae majalis). Kwiaty głogu zawierają m.in. związki flawonoidowe, które na serce wywierają słabe działanie inotropowe i chronotropowe dodatnie. Nadają się szczególnie do stosowania u osób ze znacznie zwolnioną czynnością serca, u których naparstnica, działająca chronotropowo i dromotropowo ujemnie, może pogłębić wolnoskurcz. Ziele miłka wiosennego i konwalii majowej zawierają wiele glikozydów. Niektóre z nich są zbliżone w działaniu do strofantyny. Działają słabo, głównie z powodu złego wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Najczęściej są stosowane następujące przetwory: